{"id":539,"date":"2024-01-11T17:15:13","date_gmt":"2024-01-11T17:15:13","guid":{"rendered":"http:\/\/pluriko.pl\/?page_id=539"},"modified":"2024-01-11T17:15:15","modified_gmt":"2024-01-11T17:15:15","slug":"plurlingvismo-kaj-plurkulturismo-largrigardate","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/pluriko.pl\/index.php\/eo\/plurlingvismo-kaj-plurkulturismo-largrigardate\/","title":{"rendered":"Plurlingvismo kaj plurkulturismo \u2014 lar\u011drigardate"},"content":{"rendered":"\n

A\u016dtoro: Jerzy Leyk \u2014 a\u016dgusto 2023<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Multlingveco komprenata kiel uzado de pluraj lingvoj \u0109u individue, \u0109u en socia skalo, ne estas nova fenomeno. \u011ci troveblas en diversaj civilizacioj kaj geografiaj regionoj de miloj da jaroj. \u0108u \u011di estos la mediteranea baseno kiel lulilo de kelkaj civilizacioj, inkluzive de la e\u016dropa, \u0109u Afriko, \u0109u centra kaj malproksimorienta Azio, \u0109u anta\u016dkolumba Ameriko, \u0109u Polinezio.<\/p>\n\n\n\n

Dume la temaro nomata en 2023 plurlingvismo kaj plurkulturismo fari\u011dis en E\u016dropo temo de studoj, esploroj kaj praktiko en la sfero de eduka politiko komence de la 21-a jarcento kaj eniris en la programon de la eduka politiko de la Konsilio de E\u016dropo. Ekde 2001 \u011di estas disvastigata kadre de Komuna E\u016dropa Referenckadro por Lingvoj (<\/em>Common European Framework of Reference for Languages) \u2013 <\/em>mallonge CEFR.<\/p>\n\n\n\n

Kun la termino \u201cplurlingvismo\u201d estas ligitaj multaj rilataj nocioj, ofte difinataj en malsama, neunuforma maniero.<\/p>\n\n\n\n

\u0108i tiu studa\u0135o havas karakteron ilustran, enkondukantan en la temaron en ordigita maniero. \u011ci prezentas la a\u016dtoran proponon alproksimi\u011di al \u0109i tiu vasta, kompleksa kaj neunuforme rigardebla temaro. \u0108i tie estas prezentita aliro el e\u016dropa perspektivo.<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Bazaj difinoj<\/mark><\/span><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Por la celoj de \u0109i tiu enkonduko mi adoptas la \u0109i-sube listigitajn difinojn kaj klarigojn pri iliaj interligoj, ne por disputi pri la \u011dusteco de la difinoj mem, sed por nomi certajn fenomenojn en \u0109i tiu tereno en utila, relative ordigita maniero kaj pli-malpli simila al la nuntempe uzataj difinoj.<\/p>\n\n\n\n

    La diskutatan temon konsistigas:<\/p>\n\n\n\n

      \n
    1. parolata lingvo en homa-homa komunikado,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
    2. kulturo ligita kun tiu \u0109i lingvo,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
    3. lingvaj kaj kulturaj rilatoj inter parolantoj kaj komunumoj uzantaj malsamajn lingvojn kaj enprofundigitaj en malsamajn kulturojn.<\/mark><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

      Estas du tipologiaj kriterioj:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      1. individua (unuopa persono) kaj kolektiva (komunumo),<\/mark><\/li>\n\n\n\n
      2. la grado de lingvoakiro kaj la grado de kultura enprofundi\u011do kaj la ligitaj kun tio identecoj de individuoj.<\/mark><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

        Ekster \u0109i tiu tereno ekzistas signolingvoj (homa-homa komunikado) kaj programlingvoj (homa-komputila komunikado).<\/p>\n\n\n\n

        Enkondukaj nocioj<\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

        Lingvo <\/strong>\u2013<\/em> kiel apartan parolatan lingvon mi provizore akceptas lingvon trovi\u011dantan sur la SIL-listo de lingvoj (2017: Informoj pri ISO 639-3, SIL Internacia, https:\/\/iso639-3.sil.org) krom lingvoj formortintaj, antikvaj kaj signolingvoj. El tio sekvas, ke multaj varia\u0135oj de koncerna lingvo (inkluzive de regionaj, sociaj, mediaj kaj historiaj) ne trovi\u011dantaj sur tiu \u0109i listo ne estas apartaj lingvoj.<\/p>\n\n\n\n

        Kulturo<\/strong> \u2013<\/em> por la bezonoj de la konsiderataj demandoj mi distingas tri nivelojn de kulturo, gravajn por determini la gradon de enprofundi\u011do de individuo en la kulturo asociita kun koncerna lingvo:<\/p>\n\n\n\n

          \n
        1. nivelo de lingva komunikado \u2013<\/em> kulturaj elementoj rekte rilataj al la \u011dusta uzo de koncerna lingvo,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
        2. partoprena nivelo \u2013<\/em> sperto kaj kompetentecoj rezultantaj el restado de koncerna persono en la medio de koncerna kulturo dum sufi\u0109e longa periodo (ekz. almena\u016d 6 monatoj) por povi senti kaj praktiki en adekvata maniero tiujn diferencojn kune kun propra kulturo. \u011ci \u0109efe koncernas tipajn kutimojn kaj tradiciojn de la \u0109iutaga vivo, formojn de reciproka rilato al si kaj bazan scion pri la kulturo kaj socia vivo,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
        3. plena nivelo \u2013 tuto de koncerna kulturo, inkluzive de produkta\u0135oj (verkoj) en koncerna lingvo apartenantaj al alta a\u016d populara kulturo, kaj ties eksterlingvaj komponantoj.<\/mark><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

          Denaska parolanto de lingvo<\/strong> \u2013<\/em> persono, kiu ekde la infana\u011do \u0109iutage uzas koncernan lingvon, almena\u016d kiel hejman.<\/p>\n\n\n\n

          Primara (unua) denaska lingvo<\/strong> \u2013<\/em> la sola denaska lingvo de la parolanto a\u016d, se estas pli multaj, \u011di estas la lingvo, kiun tiu persono regas kaj praktikas plej altagrade.<\/p>\n\n\n\n

          Lingvokultura etno<\/strong> \u2013<\/em> tio estas labortermino utila por precizigi nociojn en la sfero de lingvo, de ligita kun \u011di kulturo kaj de edukaj kaj sociaj politikoj.<\/p>\n\n\n\n

          En \u0109i tiu studa\u0135o mi proponas priskribi per tiu \u0109i termino komunumon de denaskaj parolantoj de difinita lingvo kune kun tiuj elementoj de kulturo, kiuj estas pli a\u016d malpli rekte ligitaj kun la lingvo kaj rezultigas senton de ligiteco, kiu manifesti\u011das kiel komuna apartenado (identeco) de difinita komunumo kontraste al aliaj komunumoj. Elementoj kulturaj ne rilataj videble al lingvo estas en \u0109i tiu aliro preterlasataj.<\/p>\n\n\n\n

          Se ni prenos, ke lingvo estas produkta\u0135o de la kulturo de certa komunumo, ni devas konsideri, ke kvankam difinita lingvo kaj difinita kulturo estas elementoj kunokazantaj, interrilatantaj kaj reciproke ligitaj, la dinamiko de ilia disvolvi\u011do estas tute alia. Lingvo evoluas malrapide, dum kulturaj \u015dan\u011doj multe pli rapide (precipe eksterlingvaj), \u0109ar tio estas influata de amba\u016d: a) civilizacia disvolvi\u011do; b) la ekstera \u0109irka\u016da\u0135o kaj la amaso da kontaktoj inter homoj de malsamaj lingvokulturaj etnoj. En \u0109i tiu kombina\u0135o la lingvo fari\u011das speco de gardisto, roko, kadro por sento de kultura identeco de difinita komunumo.<\/p>\n\n\n\n

          Lingvokultura kvaza\u016detno<\/strong> \u2013<\/em><\/em> fenomeno simila al lingvokultura etno, sed sin apoganta sur lingvo kun tiutempe preska\u016d neniaj denaskaj parolantoj. Ekzistas medioj uzantaj tian lingvon, foje anka\u016d kun elementoj de alta kulturo en tiu \u0109i lingvo. Ekzemploj estas \u0109iaj pi\u011dinoj (sen alta kulturo, sed foje transformi\u011dantaj en lingvojn kreolajn, t.e. akirantaj denaskajn parolantojn), latino en la mezepoko kaj esperanto nuntempe (ili havas produkta\u0135ojn de alta kulturo).<\/p>\n\n\n\n

          Tie, kie lingvokultura etno estas plue menciata, \u011di \u2013<\/em> se ne dirite alie \u2013 <\/em>anka\u016d rilatas al kvaza\u016detnoj.<\/p>\n\n\n\n

          Nocioj rilataj al multlingveco kaj multkultureco de unuopulo (individua)<\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

          \u0108i tie mi prezentas ses bazajn nociojn kaj iliajn difinojn en tri sferoj: du-, mult-, plur-. En \u0109iu el tiuj \u0109i sferoj estas paralelo la\u016d grado de progresinteco unuflanke en la lingvo, kaj aliflanke en la kulturo.<\/p>\n\n\n\n

          Dulingvismo<\/strong> \u2013<\/em> fenomeno rilatanta al unuopa persono. Homo estas dulingva kiam li uzas aparte, sendepende kaj paralele almena\u016d du lingvojn je scipova maniero sur nivelo adekvata al sia a\u011do kaj intelekta potencialo.<\/p>\n\n\n\n

          Dukulturismo<\/strong> \u2013<\/em> fenomeno rilatanta al unuopa persono. Homo estas dukultura, se li estas dulingva. Do li havas (kulturajn) identecojn ligitajn kun tiuj \u0109i lingvoj.<\/p>\n\n\n\n

          Noto: En la kazo de tri a\u016d pli da lingvoj oni uzas la nomon multlingvismo \u2013<\/em><\/em> \u0109i tiun tamen mi rezervas por alia sfero, en kiu \u011di estas plej ofte uzata.<\/p>\n\n\n\n

          Klarigaj ekzemploj<\/em><\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 1<\/span>: Infanoj de gepatroj kun malsamaj denaskaj lingvoj uzantaj hejme \u0109i tiujn lingvojn, el kiuj unu povas esti la lingvo de lerneja edukado a\u016d la lingvo de profesia laboro.<\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 2<\/span>: Personoj el lingvokultura malplimulto, uzantaj hejme la lingvon de \u0109i tiu malplimulto, kaj ekster la hejmo (en lernejo, laboro ktp.) la oficialan lingvon de la dominanta lingvokultura etno (t.e. la administra lingvo en ilia regiono).<\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 3<\/span>: Ne estas dulingva persono tia infano, kiu kune kun siaj gepatroj translo\u011di\u011dis en alian landon, kaj en tiu nova lo\u011dloko ne estas kultivata hejme nek ekster \u011di la lingvo de lia pli frua infana\u011do. La unua el la du lingvoj \u0109esas esti por li lingvo operacia. Tiu persono \u0109esas pensi en tiu \u0109i lingvo.<\/p>\n\n\n\n

          Multlingvismo<\/strong> \u2013 fenomeno rilatanta al komunumoj sur la \u015dtata a\u016d regiona nivelo. \u011ci signifas kazojn de kunokazo de multaj (almena\u016d du) egalajrajtaj lingvokulturaj etnoj (\u011denerale agnoskitaj kiel oficialaj lingvoj de la \u015dtato). Oni parolas ekzemple pri plurlingva (multlingva) Svislando.<\/p>\n\n\n\n

          Multkulturismo<\/strong> \u2013<\/em> fenomeno rilatanta al socioj, en kiuj ekzistas signifaj, sed minoritataj grupoj (komunumoj) kultivantaj alian lingvon kaj alian kulturon ol la dominanta en \u0109i tiu socio (kutime en \u015dtata skalo). \u0108i tiuj komunumoj estas izolitaj kulture unu de la alia. Dum personoj el minoritataj komunumoj aldone diversgrade integri\u011das kun la dominanta lingvokultura etno (ekz. per la sistemo de lerneja edukado), integri\u011do en la kontra\u016da direkto ne okazas.Tiu \u0109i nocio rilatas nur al la skalo socia, ne individua. \u011ci fari\u011dis karakteriza trajto de la \u015dtata politiko direktita al tiuj grupoj.<\/p>\n\n\n\n

          Klarigaj ekzemploj<\/em><\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 1<\/span>: Grandaj grupoj da enmigrintoj el aliaj landoj formas en okcidente\u016dropaj landoj komunumojn tipajn por multkulturisma politiko. Ili estas traktataj de la lo\u011dlando kiel utilaj, iliaj rajtoj je propra lingvokultura a\u016dtonomeco estas respektataj, kaj infanoj kaj gejunuloj havas kondi\u0109ojn por lingva kaj kultura integri\u011do kun la dominanta kulturo (administre deviga). Sensignifa \u0109e tio por la nocio de multkulturismmno estas la forto de administra premo por la asimili\u011do de membroj de tiuj komunumoj (ekz. la bezono trapasi ekzamenon pri la grado de lingvoakiro, foje anka\u016d pri la historio de la lo\u011dlando, por akiri certajn rajtojn).<\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 2<\/span>: Kazoj de regionaj lingvokulturaj malplimultoj ne estas manifesti\u011do de multkulturismo, \u0109ar en sia lo\u011dteritorio ili povas esti dominantaj a\u016d almena\u016d havi aliron al instruado kaj publikadministraciaj servoj en sia lingvo.<\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 3<\/span>: La germana malplimulto en Pollando vivanta en la vojevodio de Opole ne falas sub multkulturismon, \u0109ar \u011di estas malplimulto regiona, havanta en tiu teritorio rajtojn (ekz. lernejoj kaj administracio uzanta la lingvon de tiu \u0109i malplimulto), simile al la komunumo dominanta landskale. Dume la pola malplimulto en Germanio falas sub multkulturismon, se \u011di kreas multnombrajn, interne organizitajn grupojn kultivantajn la polan lingvon kaj pollingvan kulturon (ekz. en Berlino).<\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 4<\/span>: Unuopuloj a\u016d familioj apartenantaj al neregiona malplimulto, sed forte fokusitaj je asimili\u011do a\u016d jam asimilitaj povas ne fali sub la politikon de multkulturismo.<\/p>\n\n\n\n

          Tra la jaroj multkulturismo povas konduki al loka getoigo de personoj el koncerna minoritato.<\/p>\n\n\n\n

          Plurlingvismo (individua)<\/strong> \u2013<\/em> fenomeno rilatanta al unuopa persono. En la praktiko, persono estas plurlingva, se, krom almena\u016d unu denaska lingvo, li regas almena\u016d unu alian lingvon je difinita nivelo (\u011denerale almena\u016d B1+ a\u016d B2[1]<\/a>). Sufi\u0109as, ke oni scipovas \u0109i-lingve sufi\u0109e libere komuniki\u011di kaj en la procezo de komuniki\u011do transiri de unu lingvo al alia, kiam necese. Lige kun tio plurlingva persono havas diversigitan lingvan repertuaron, kaj per tio li diferencas de persono unulingva.<\/p>\n\n\n\n

          El tioj evidenti\u011das, ke la postuloj koncernantaj la gradon regi la lingvon \u0109e plurlingva persono estas multe mapli grandaj ol en dulingvismo. Persono dulingva tamen koncerne aliajn lingvojn ol ties bazaj povas atingi en ili nur nivelon atribuatan al plurlingvismo (do plurlingveco de tiu persono la\u016d la supraj difinoj).<\/p>\n\n\n\n

          Oni devas distingi la supre difinitan fenomenon kaj koncepton de plurlingvismo disde plurlingvaj kompetentecoj de iu persono.<\/p>\n\n\n\n

          Plurlingvaj kompetentecoj<\/span> estas la tuto de la repertuaro de lingvaj rimedoj en diversaj lingvoj aliaj ol la primara denaska lingvo, kian difinita persono havas, sendepende de la grado de progresinteco en \u0109iu el tiuj \u0109i lingvoj. Estas konsilinde akcepti, ke ne estas konsiderataj rudimentaj ebloj de sinesprimado en fremda lingvo, t.e. ne estas atingata en difinita lingvo nivelo almena\u016d A1, kiu ebligus sencohave esprimi almena\u016d dekkelkajn parolturnojn kaj frazojn el la \u0109iutaga vivo, ekz. responde al demandoj en tiu \u0109i kampo. Sube de \u0109i tiu minimuma nivelo, temas pri scioj, ne pri kapabloj, kio gravas por la koncepto de kompetenteco.<\/p>\n\n\n\n

          Klarigaj ekzemploj<\/em><\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 1<\/span>: La edukaj politikoj de e\u016dropaj landoj estas nuntempe direktitaj al edukado de mezlernejaj finlernintoj en plurlingvajn personojn kapablajn uzi relative libere almena\u016d du lingvojn (lingvo de la lernejo kaj minimume unu fremda lingvo). \u011cis kiam la instruato ne ekregas ta\u016dgagrade fremdan lingvon, li estas nur kandidato por esti persono plurlingva.<\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 2<\/span>: \u0108iu dulingva persono estas plurlingva, sed relative malmultaj plurlingvaj personoj estas samtempe dulingvaj.<\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 3<\/span>: Persono el lingvokultura malplimulto, bone regangta la dominantan lingvon, devigan en la lernejo a\u016d laborejo, kiu diferencas de lia denaska lingvo, estas plurlingva.<\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 4<\/span>: Lernanto de la lastaj klasoj de elementa lernejo, por kiu la lerneja lingvo estas la sola denaska lingvo, lernanta en la lernejo unu a\u016d du fremdajn lingvojn sur la nivelo de la deviga instruprogramo, posedas bazajn plurlingvajn kompetentecojn. Tamen li ankora\u016d ne estas plurlingva persono en la supre menciita senco. Lia repertuaro de lingvaj rimedoj en fremdaj lingvoj, kaj sekve plurlingvaj kompetentecoj, konstante kreskas dum li progresas al pli altaj klasoj.<\/p>\n\n\n\n

          Plurkulturismo (individua)<\/strong> \u2013 <\/em>fenomeno rilatanta al unuopa persono. Persono estas plurkultura, kiam li estas plurlingva. \u0108i tio signifas akcepton, ke tiu persono estas konati\u011dinta kun la kulturo de difinita fremda lingvo almena\u016d tiom, kiom tio rezultas el la atingo de ta\u016dga nivelo de kono de tiu \u0109i lingvo. Sur la plej malalta \u015dtupo kvalifikanta al plurlingvismo (B1+ a\u016d B2) tio ne superas la supre menciitajn kulturelementojn apartenantajn al la unua nivelo, postulata en lingva komunikado.<\/p>\n\n\n\n

          Noto:<\/span> Malfortaj lingvaj diferencigoj (varia\u0135oj de difinita lingvo, ekz. brita angla, usona angla a\u016d novzelanda angla) kaj\/a\u016d malfortaj kulturaj diferencigoj (respektive: kulturoj brita, usona kaj novzelanda) estas tro feblaj por homo, kiu havas en almena\u016d du el ili progresintajn lingvajn kaj kulturajn kompetentecojn, nur pro tioj esti rigardata plurlingva\/plurkultura.<\/p>\n\n\n\n

          Helpaj fenomenoj kaj nocioj en la kampo de inter- kaj transetna komunikado<\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

          Kelkaj el la prezentitaj \u0109i-sube fenomenoj kaj proponitaj konceptoj restas \u011dis nun ekster la amplekso de pli lar\u011daj esplorinteresoj. Ili estas propono de la a\u016dtoro de tiu \u0109i artikolo.<\/p>\n\n\n\n

          Transetna komunikado<\/strong> \u2013 komunikado inter personoj a\u016d sociaj grupoj el malsamaj lingvokulturaj etnoj pere de lingvo, kiu ne estas la denaska lingvo de iu ajn el \u0109i tiuj etnoj.<\/p>\n\n\n\n

          Interetna komunikado<\/strong> \u2013 komunikado inter personoj a\u016d sociaj grupoj el diversaj lingvokulturaj etnoj pere de ajna lingvo, t.e. denaska por unu el tiuj etnoj a\u016d denaska de neniu el ili.<\/p>\n\n\n\n

          Transetna komunikado estas ekzemplo de interetna komunikado.<\/p>\n\n\n\n

          Interlingvo <\/strong>(anka\u016d nomata lingua franca<\/em>) \u2013 helplingvo, kiu en specifaj situacioj estas uzata kiel lingvo de interetna komunikado. \u011ci povas esti kaj lingvo posedanta denaskajn parolantojn kaj lingvo de lingvokultura kvaza\u016detno.<\/p>\n\n\n\n

          Interlingvo (pli precize lingvo en la rolo de interlingvo) povas havi tutgloban karakteron (ekz. nuntempe la angla), regionan (ekz. la rusa en la Rusa Federacio kaj kelkaj najbaraj landoj), la hindia en Barato, la svahila en orienta Afriko), lokaj (ekz. la oficiala lingvo de la lando en kazo de kontaktoj inter enmigrintoj de malsamaj etnoj) a\u016d intencitaj (tiucele kreitaj, ekz. esperanto uzata inter esperanto-parolantaj homoj de diversaj etnoj).<\/p>\n\n\n\n

          Interlingvo iafoje estas nomata internacia lingvo.<\/p>\n\n\n\n

          Ekzemploj klarigantaj kazojn de lingvo kiel interlingvo<\/em><\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 1<\/span>: La originala lingvo nomata lingua franca<\/em> \u2013 <\/em> t.e. la “lingvo de la frankoj” uzata dum kelkcent jaroj en la havenoj de Mediteraneo por komunikado inter homoj de malsamaj etnoj, kiu estis miksa\u0135o de latinidaj, greka kaj araba lingvoj. \u011ci ne estis lingvo de iu ajn tiama lingvokultura etno kiel tia, sed nur kvaza\u016detno.<\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 2<\/span>: La angla lingvo uzata en la institucioj de la E\u016dropa Unio \u2013  en la jaro 2023, post la briteliro, \u011di estas vaste uzata en la e\u016dropuniaj institucioj, kvankam \u011di ne estas la denaska lingvo de iu ajn lingvokultura etno de membro\u015dtato (mi preterlasas la fakton, ke la angla lingvo estas agnoskita en Irlando kaj Malto kiel oficiala lingvo en la e\u016dropuniaj institucioj).<\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 3<\/span>: La sveda lingvo uzata en Svedio de migrantoj kun diversaj denaskaj lingvoj por komunikado inter personoj el \u0109i tiuj etnoj (t.e. ne apartenantaj primare al la svedlingva etno).<\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 4<\/span>: Latino en la periodo de malfrua mezepoko \u2013  uzata en kontaktoj inter e\u016dropaj socioj en malfrua mezepoko \u2013 \u011di estis lingvo de neniu tiama lingvokultura etno kiel tia, sed nur kvaza\u016detno.<\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 5<\/span>: La lingvo esperanto uzata en kontaktoj inter esperantlingvaj komunumoj \u2013 \u011di estas lingvo de neniu primara lingvokultura etno kiel tia, sed nur de kvaza\u016detno.<\/p>\n\n\n\n

          Interkulturismo<\/strong> \u2013 persono estas interkultura, se li havas kapablojn sperti, kompreni, pripensi kaj la\u016deble \u011duste respekti (apliki) kulturajn diferencojn inter sia primara lingvokultura etno kaj almena\u016d unu alia etno; li krome scipovas relative libere uzi la lingvon de almena\u016d unu alia etno (t.e. li estas plurlingva).<\/p>\n\n\n\n

          La fundamenta elemento de \u0109i tiu koncepto estas la demando, sur kia nivelo de inico konsiderataj kaj aplikataj estas kulturaj diferencoj. Tial necesas distingi malsamajn nivelojn:<\/p>\n\n\n\n

          Malaltnivela (komunika) interkulturismo<\/strong> \u2013 kiam estas konsiderataj kulturaj diferencoj rilataj nur al la maniero uzi lingvon en diversaj komunikaj sociaj situacioj. Temas pri socilingvistikaj kaj idiomaj diferencoj de difinita lingvo rilate al la propra a\u016d aliaj ekkonataj.<\/p>\n\n\n\n

          Meznivela (partoprena) interkulturismo<\/strong> \u2013 kiam estas konsiderataj ne nur kulturaj diferencoj en la tereno de lingvouzo (komunikadaj), sed anka\u016d akompanas ilin sperto kaj kompetentecoj rezultantaj el la restado de iu persono en medio de alia lingvokultura etno ol sia propra (primara) dum sufi\u0109e longa periodo (ekz. almena\u016d 6 monatoj), por povi senti kaj praktiki tiujn diferencojn adekvate. Tio koncernas anta\u016d \u0109io tipajn por alia etno \u0109iutagajn kutimojn, homajn interrilatojn kaj bazajn sciojn pri la kulturo kaj socia vivo de alia etno. Ne estas samtempe grava la grado de eniro en alian kulturon, \u0109ar \u011di dependas de la nivelo de \u011denerala instruiteco, la amplekso de interesi\u011doj kaj la maniero de la funkciado de difinita persono anka\u016d en sia propra (primara) etno.<\/p>\n\n\n\n

          Persono havanta partoprenan sperton \u011denerale i\u011das pozitive disponita al personoj el alia, tiel ekkonita etno a\u016d kvaza\u016detno.<\/p>\n\n\n\n

          Altnivela (plenkultura)<\/strong> interkulturismo <\/strong>\u2013 kiam persono orienti\u011das en diferencoj koncernantaj la tutan sferon de kulturo, t.e. la manieron percepti la realon, gravajn por difinita kulturo krea\u0135ojn (verkojn), konotaciojn, heroojn, mitojn kaj aliajn determinantojn de kultura identeco \u2013 almena\u016d la plej gravajn.<\/p>\n\n\n\n

          En \u0109i tiu kazo estas forigataj kulturaj baroj, kaj sekve \u011denerale anka\u016d anta\u016dju\u011doj kaj nepravigeblaj stereotipoj, kaj tio kontribuas al la malapero de netoleremo al homoj de denaska etno de la interparolanto pro lingvokulturaj diferencoj.<\/p>\n\n\n\n

          Speciala, plej alta kazo de altnivela interkultureco estas dukultura identi\u011do, ekzemple kiam persono havas du denaskajn lingvojn kaj funkcias en du kulturoj, kun kiuj li identi\u011das.<\/p>\n\n\n\n

          Klarigaj ekzemploj<\/em><\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 1<\/span>: Dulingva kaj dukultura persono manifestas nivelon de partoprenanta interkultureco, \u0109ar li dum jaroj movi\u011das en amba\u016d lingvokulturaj medioj, kaj akirinte bonan instruitecon, anka\u016d la nivelon de plenkultura interkulturismo.<\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 2<\/span>: Lernejano, kies denaska lingvo diferencas de la lingvo lerneja, manifestas nivelon de partoprena interkulturism,o, \u0109ar li dum jaroj movi\u011das en amba\u016d lingvokulturaj medioj.<\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 3<\/span>: Plurlingva mezlerneja finlerninto, kiu ne havis okazon longe restadi en la medio de flue parolantaj pri \u0109iutagaj temoj la alproprigitan lingvon, t.e. ne lernis (ne praktikis) tiun lingvon per “enprofundi\u011do” en tia medio dum sufi\u0109e longa periodo, atingas nur la nivelon de komunika interkulturismo.<\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 4<\/span>: Maristo a\u016d havenlaboristo el la Mediteranea baseno uzante lingua franca<\/em> montras nivelon de partoprena, sed ne altnivela interkulturismo, \u0109ar en tiu \u0109i lingvo \u0109i tiu nivelo praktike ne ekzistas.<\/p>\n\n\n\n

          (Inter)kultura sentemo<\/strong> \u2013 konscio pri kultura diverseco kaj preteco akcepti aliajn kulturojn (anka\u016d subkulturojn a\u016d regionajn kaj mediajn diferencojn) kaj la kulturajn identecojn de iliaj portantoj.<\/p>\n\n\n\n

          Kaj ne estas grave, \u0109u kaj kiomgrade certa persono konas fremdajn lingvojn \u2013<\/em> li povas scipovi uzi nenian, sed havi la kapablon sperti kaj kompreni la kulturajn diferencojn inter sia lingvokultura etno kaj aliaj kaj havi pozitivan sintenon al ili.<\/p>\n\n\n\n

          Interkultura sentemo estas iasence anta\u016dkondi\u0109o por akiri interkulturajn kompetentecojn sur meza kaj pli altaj niveloj.<\/p>\n\n\n\n

          Interkultura konscio<\/strong> \u2013 diferencas de interkultura sentemo per tio, ke \u011di ne postulas pretecon akcepti aliajn kulturojn. Tiusence estas sufi\u0109a interkulturismo malaltnivela (komunika).<\/p>\n\n\n\n

          Interkultura malfermiteco <\/strong>\u2013 eco kaj sinteno de persono (individuo) malfermita al kultura diverseco, gvidata de toleremo kaj respekto al la Aliulo. \u011cia bazo estas posedo de interkultura sentemo fare de difinita persono.<\/p>\n\n\n\n

          Interkultura malfermiteco povas esti selektema, t.e. limigita \u0109e difinita persono al nur certaj kulturaj a\u016d religiaj rondoj, ekskludante homojn el ekster tiuj rondoj. Ekz. sinteno al enmigrintoj povas dependi de la lando, el kiu ili venas, kaj\/a\u016d la religio, kiun ili konfesas.<\/p>\n\n\n\n

          Gravan efikon al la kreado de sintenoj de kultura malfermiteco havas rektaj kontaktoj kun personoj el aliaj lingvokulturaj etnoj. Ju pli granda konati\u011do kun Aliuloj, des pli grandaj \u015dancoj al malfermiteco.<\/p>\n\n\n\n

          Akiro de plurlingvaj kaj plurkulturaj komunikaj kompetentecoj anta\u016denigas, sed per si mem ne kondukas a\u016dtomate al akiro de interkultura malfermiteco<\/span>.<\/p>\n\n\n\n

          Klarigaj ekzemploj<\/em><\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 1<\/span>: Deviga lernado de fremda lingvo tute ne devas por unulingva persono konduki al la akiro de interkultura malfermiteco. \u0108e iuj homoj kontaktoj kun alia lingvo, kaj precipe kun alia kulturo, povas ka\u016dzi timojn ekz. pri minacoj al la sento de sia propra identeco a\u016d identeco de propra lingvokultura etno. \u0108i tio estas la bazo interalie por ksenofobaj movadoj kaj influoj, fermantaj la propran komunumon al la Aliulo.<\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 2:<\/span> Ekkono de interlingvo sur plurlingva nivelo, kiel ekz. de la angla, ne ka\u016dzas per si mem kulturan malfermitecon nek al homoj el la anglalingvaj etnoj nek al homoj el aliaj etnoj regantaj la anglan.<\/p>\n\n\n\n

          Ekzemplo 3<\/span>: Ekkono de interlingvo sur plurlingva nivelo, kiel esperanto, kaj uzado de \u011di en la praktiko, rezultigas per si mem signifan malfermitecon al la Aliulo el ajna alia lingvokultura etno, \u0109ar esperantlingvaj komunumoj funkcias la\u016d la principo de akcepto de la kultura malsameco de interparolantoj. \u0108i tiu malfermiteco grandparte transporti\u011das al homoj el aliaj lingvokulturaj etnoj, kiuj ne konas esperanton.<\/p>\n\n\n\n

          Plurlingvismo de socio<\/strong> \u2013 rilatas al difinita komunumo sur la nivelo de \u015dtato a\u016d pli alta. \u011ci koncernas la gradon de saturi\u011do per plurlingvaj kompetentecoj de la membroj de difinita socio kiel tuto. Estas konsiderataj nur kazoj de kono (fare de membro de donita socio) fremdan lingvon sur difinita nivelo (ekde B1+\/B2) alia ol la unua denaska lingvo.<\/p>\n\n\n\n

          \u0108i tio estas kategorio mezurebla la\u016d \u015dtatoj, jaro de enketo, a\u011dogrupoj ktp.<\/p>\n\n\n\n

          Oni povas konsideri ekzemple la sekvajn mezurojn:<\/p>\n\n\n\n

            \n
          1. la\u016dprocente esprimita nombro de plurlingvaj personoj sur difinita nivelo en la tuta konsiderata lo\u011dantaro, ekz. la tuto de la socio, t.e. lo\u011dantoj (malfacile taksebla), mezlernejaj finlernintoj la\u016d programceloj (\u0109iuj finlernintoj) a\u016d la\u016d fakte atingitaj rezultoj (ekz. almena\u016d 2\/3 en la atestoskalo en difinita lando \u2013 en Pollando poentaro = 4),<\/mark><\/li>\n\n\n\n
          2. en la sama grupo da personoj kiel supre, konsiderado de \u0109iu lingvo regata sur difinita nivelo aparte rilate al la tuta konsiderata lo\u011dantaro \u2013 kiel mezuro reprezentanta avera\u011dan plurlingvismon en la socio,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
          3. la nombro de lingvoj \u0109eestantaj en la dua grupo, t.e. majstritaj en difinita socio kun minimuma sojla proporcio (ekz. 0,1% a\u016d 0,01%, t.e. unu el 1.000 a\u016d 10.000 personoj respektive) \u2013 \u00a0la sojlo estas enkondukata por fortran\u0109i lingvojn sporade a\u016d tre sporade praktikatajn (ekz. de unuopaj enmigrintoj el relative malgrandaj lingvokulturaj etnoj).<\/mark><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

            Kia povas esti la celo de tia esplorado? Anta\u016d \u0109io, \u011di povas esti komparebla pruvo por efikoj de edukaj politikoj en la kampo de fremdaj lingvoj.<\/p>\n\n\n\n

            Klarigaj ekzemploj<\/em><\/p>\n\n\n\n

            Ekzemplo 1<\/span>: Mezlerneja finlerninto, kies sola denaska lingvo estas samtempe la lingvo de la lernejo kaj kiu sufi\u0109e regas unu fremdan lingvon \u2013 havos indikilon de plurlingvismo (mezuro n-ro 2) = 2.<\/p>\n\n\n\n

            Ekzemplo 2<\/span>: La sama mezlerneja finlerninto, kiu aldone ekmajstris la grekan lingvon sur postulata nivelo, sed da personoj kun kono de \u0109i tiu lingvo estas en la enketita lo\u011dantaro malpli multe ol estas la konsiderata minimuma sojlo \u2013 havos indikilon de plurlingvismo (mezuro n-ro 2) = 3 kaj kadre la mezuron n-ro 3 tiu scipovo ne estos inkluzivita.<\/p>\n\n\n\n

            Ekzemplo 3<\/span>: Persono el lingva (regiona) a\u016d enmigrinta malplimulto, kiu havas du denaskajn lingvojn (unu el ili estas sub la sojlo la\u016d mezuro n-ro 3), alian lingvon en la lernejo (laborejo), kaj konas je ta\u016dga nivelo ankora\u016d unu fremdan lingvon sufi\u0109e popularan en difinita socio \u2013 havos indikilon de plurlingvismo (mezuro n-ro 2) = 4, kaj kadre la mezuron n-ro 3 estos inkluzivitaj  nur 3 lingvoj.<\/p>\n\n\n\n

            Ekzemplo 4<\/span>: En la konsiderata socio, la indikilo la\u016d mezuro n-ro 2 estas < 1,5 \u2014 tio signifas, ke la plej multaj membroj de la socio estas unulingvaj.<\/p>\n\n\n\n

            Interkulturismo de socio<\/strong> \u2013 fenomeno kaj nocio paralela al plurlingvismo de socio, sed rilata al la sfero de kulturo, ne lingvo. \u011ci koncernas la gradon de saturi\u011do per kulturaj kompetentecoj de membroj de difinita socio kiel tuto. \u0108ar estis distingitaj tri niveloj de individua interkulturismo, necesas konsideri anka\u016d \u0109i tiujn tri nivelojn en la kampo de socia interkulturismo.<\/p>\n\n\n\n

            Plurkulturismo de socio<\/strong> \u2013 nocio utila por konservi koherecon kun la anta\u016daj klasifikoj, signifas komunikan interkulturismon, do malaltnivelan.<\/p>\n\n\n\n

            La plurkulturismo de la socio estas iel mezurebla, \u0109ar oni povas \u011din dedukti el la mezuroj de socia plurlingvismo, la ceteraj niveloj de interkulturismo de la socio estas kontraste kvante malfacile takseblaj.<\/p>\n\n\n\n

            Komento koncernanta la prezentitajn nociojn<\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

            La temoj kaj terminoj \u0109i tie diskutitaj rondiras \u0109irka\u016d la koncepto de socia plurismo<\/strong>, kvankam \u011di ne estas eksplicite uzata. \u011ci estas komprenata kiel respekto al sociaj diferencoj kaj akcepto fare de plimultaj grupoj minoritatajn grupojn surbaze de egaleco de ilia taksado (socia, kultura, lingva kaj politika).<\/p>\n\n\n\n

            Krome, estas grave, ke \u0109i tiuj postuloj validu ne nur kaj ne tiom por du esta\u0135oj (ekz. la plimulta grupo kaj unu minoritata grupo), sed anka\u016d por multaj grupoj samtempe (tial en la nomoj trovi\u011das vorteroj: mult-, plur- a\u016d inter-). Beda\u016drinde, en la supre prezentitaj difinoj, kies uzado lastatempe populari\u011dis, la aspekto de multeco koncernanta pli ol du esta\u0135ojn ne estas rekte respegulata. \u0108i tio estas sendube malavanta\u011do, kiu postulas kompletigon.<\/p>\n\n\n\n

            Tamen, en \u0109iuj konsideroj de tiu \u0109i studa\u0135o, por ekzemple kvalifiki ian personon kiel plurlingvan, plurkulturan a\u016d interkulturan, mi akceptas la gradon de progresinteco en plej bone alproprigita dua lingvo\/kulturo krom la primaraj denaskaj lingvoj. La nombro de tiaj lingvoj\/kulturoj por difinita persono estas aparta afero.<\/p>\n\n\n\n

            La dua \u011denerala konsidero koncernas la fenomenon de lingva a\u016d kultura transfero<\/strong> en kunteksto de plurlingvismo, plurkulturismo\/interkulturismo, t.e. transportadon de kompetenteco de ajna speco de unu lingvo\/kulturo al alia. \u0108i tio koncernas \u0109efe la rilaton: fremda lingvo \u2194 alia fremda lingvo, sed \u011di anka\u016d influas la plialti\u011don de kompetentecoj en la denaska lingvo de la uzanto.<\/p>\n\n\n\n

            Lingva interfero<\/strong>, t.e. la influo de unu lingvo sur alian, povas esti pozitiva (subteni) a\u016d negativa (malfaciligi, erarigi).<\/p>\n\n\n\n

            Sendepende de la transfero, oni devas konsideri, ke alproprigado de fremdaj lingvoj pliigas la tiel nomatan lingvan konscion<\/strong> de la lernanto, t.e. intuicion (implicite, subkonscie), kiel lingvoj funkcias, kaj\/a\u016d eksplicite (en konsciata, nomata kaj kontrolata maniero). Tio koncernas anka\u016d la denaskan lingvon. Simile estas kun interkultura konscio.<\/p>\n\n\n\n

              \n
            1. La politiko de la Konsilio de E\u016dropo en la kampo de plurlingvismo, interkultureco kaj malfermiteco al la Aliulo<\/mark><\/span><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

              Kvankam la Konsilio de E\u016dropo ekde la 50-aj jaroj de la 20-a jarcento promocias instruadon de fremdaj lingvoj kiel elementon de kultura politiko (1954 \u2013 adopto de la E\u016dropa Kultura Konvencio \u2013  European Cultural Convention<\/em>), speciala emfazo sur la politikon de plurlingvismo, interkulturismo kaj malfermiteco al la Aliulo estis metita en la jaro 2001 (proklamita kiel E\u016dropa Jaro de Lingvoj \u2013 European Year of Languages<\/em>) kun serio da publika\u0135oj sub la \u011denerala nomo Komuna E\u016dropa Referenckadro por Lingvoj (Common European Framework of Reference for Languages<\/em>  \u2013 mallonge CEFR) kaj rilataj rekomendoj de la Konsilio de E\u016dropo. Precipe grava tiurilate estas la CEFR-publika\u0135o, kiu establas nivelojn de fremdlingvo-kono (A1-C2).<\/p>\n\n\n\n

              Krome, en la lastaj jaroj okazis provo normigi kulturajn efikojn depende de la niveloj de lingvokono (A1-C2). Rekomendoj de la Konsilio de E\u016dropo rilataj al \u0109i tiu temo:<\/p>\n\n\n\n

                \n
              1. 1998 \u2013 rekomendo n-ro 98 (6) de la Komitato de Ministroj pri modernaj lingvoj \u2013 konsilanta efektivigon de la eduka politiko de la membro\u015dtatoj, kiu interalie:<\/mark>\n
                  \n
                1. ebligas al e\u016dropanoj komunikadon kun personoj, kiuj parolas lingvon alian ol la denaska, kio siavice disvolvas malfermitecon de la menso kaj faciligas liberan fluon de informoj kaj homoj,<\/mark><\/span><\/li>\n\n\n\n
                2. disvolvas \u0109e lernantoj respektadon de aliaj vivstiloj kaj ekipas ilin per la rimedoj por partopreni en multkultura mondo,<\/mark><\/span><\/li>\n\n\n\n
                3. promocias plurlingvismon, instigante e\u016dropanojn atingadi komunikajn kapablojn en multaj lingvoj,<\/mark><\/span><\/li>\n\n\n\n
                4. promocias la diversigon de la oferto de lernado de diversaj lingvoj.<\/mark><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n\n\n\n
                5. 1998 \u2013 rekomendo n-ro 1383 (1998) de la Parlamenta Asembleo pri lingva diversigo, kiu interalie:<\/mark>\n
                    \n
                  1. deklaras, ke la kono de fremdaj lingvoj, krom dimensio kultura kaj praktika, estas decida faktoro de kompreno inter homoj, toleremo al aliaj komunumoj, paco inter nacioj kaj protekto kontra\u016d reveno de barbarismo,<\/mark><\/span><\/li>\n\n\n\n
                  2. rekonante la rolon de la angla lingvo kiel lingua franca<\/em> (interlingvo), konstatas, ke la kono de nur la angla kiel fremda lingvo estas nesufi\u0109a kaj metas kiel unu el la celoj de eduka politiko en E\u016dropo la postulon, ke lernantoj ekposedu almena\u016d du fremdajn lingvojn.<\/mark><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n\n\n\n
                  3. 2001 \u2013 rekomendo n-ro 1539 (2001) de la Parlamenta Asembleo pri la E\u016dropa Jaro de Lingvoj, kiu interalie:<\/mark>\n
                      \n
                    1. akceptas la celojn de la iniciato de la Konsilio de E\u016dropo enhavatajn en la proklamita E\u016dropa Jarode Lingvoj 2001,<\/mark><\/span><\/li>\n\n\n\n
                    2. emfazas la gravecon de la disvolvo de plurlingveco kiel komunikkapablon en kelkaj lingvoj ne nepre ellernitaj perfekte, kio interalie anta\u016denigas dialogon, toleremon, reciprokan komprenon kaj ri\u0109igon de homoj kaj kulturoj.<\/mark><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                          La efiko de \u0109i tio estas interalie la kreo de la CEFR-portalo \u2013 Komuna E\u016dropa Referenckadro por Lingvoj.<\/p>\n\n\n\n

                        \n
                      1. 2008 \u2013 rekomendo n-ro (2008) 7 de la Komitato de Ministroj pri la aplikado de CEFR kaj promocio de plurlingvismo, kura\u011diganta interalie:<\/mark>\n
                          \n
                        1. diversigi la instruatajn lingvojn en eduka politiko por disvolvi plurlingvecon de la e\u016dropanoj, anka\u016d kun la celo plifortigi socian koherecon kaj reciprokan komprenon,<\/mark><\/span><\/li>\n\n\n\n
                        2. ne trakti en la instruprogramoj \u0109iun el la lingvoj izolite, sed kiel koheran plurlingvan edukadon,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
                        3. konsideradi la rolon de lingvoinstruado por disvolvi \u0109e la lernantoj interkulturan komprenon, respekton al alieco kaj socian konscion, kio estas rezulto de ilia konati\u011do kun pensmaniero kaj agado malsama ol la denaska.<\/mark><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                          La celoj de CEFR estas interalie:<\/p>\n\n\n\n

                            \n
                          1. havigi komunan e\u016dropan bazon por ellabori programojn de fremdlingvo-instruado, lernolibrojn, ekzamenmetodojn ktp.,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
                          2. promocii plurlingvismon kaj diversigi elekteblajn lingvojn en eduka politiko,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
                          3. subteni la disvastigon de individua plurlingva profilo de unuopulo.<\/mark><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                            Plurlingvismo kaj plurkulturismo la\u016d CEFR<\/strong> \u2013 \u0109i tiuj nocioj rilatas al unuopa persono. CEFR ne disponigas unuforman, koncizan difinon de tiuj konceptoj. Ili estas kombinataj kun plurlingva kaj plurkultura kompetenteco de individuo, komprenata kiel dumvive disvolvata lingva\/kultura repertuaro rezultanta el la grado de ekkono de diversaj lingvoj kaj kulturoj kun tiuj \u0109i lingvoj ligitaj.<\/p>\n\n\n\n

                            Kritika rigardo \u2014 malfortoj de la nuna aliro<\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

                            (1)<\/p>\n\n\n\n

                            La rekomendoj kaj CEFR silentas pri kiuj fremdaj lingvoj kaj kulturoj povas temi kaj kia povas esti la influo de konkreta fremda lingvo sur la plurlingvan kaj interkulturan repertuaron de individuo kaj la rezultantajn el \u011di kompetentecojn. Klara premiso \u015dajnas esti, ke, la\u016d CEFR, ajna ekkonita lingvo kaj \u011dia kulturo plivastigas tiujn kompetentecojn anka\u016d rilate al aliaj, nekonataj lingvoj kaj kulturoj, t.e. ili interagas sur la metalingva\/metakultura nivelo. Kiomgrade \u2013 oni ne scias. Tiaj konsideroj malestas.<\/p>\n\n\n\n

                            (2)<\/p>\n\n\n\n

                            Jam en 1998 rekomendo n-ro 1383 agnoskis la anglan kiel la bazan interlingvon en E\u016dropo por universala instruado en eduka politiko. \u011ci listigis kiel sufi\u0109e ofte instruatajn la germanan, francan, hispanan kaj, malproksime malanta\u016d ili, italan. Tamen \u011di ne precizigis, en kia rolo tiuj \u0109i lingvoj funkciu \u2013 \u0109u anka\u016d kiel interlingvoj (t.e. celitaj por komunikado inter nedenaskaj parolantoj de tia lingvo) a\u016d ne.<\/p>\n\n\n\n

                            Tio \u0109i estas tre grava premiso. Se neniu el \u0109i tiuj lingvoj krom la angla havu atribuitan rolon de interlingvo, ili devas esti traktataj egale en eduka politiko kun \u0109iu alia fremda lingvo (cetere ne nur e\u016dropa). \u0108i tio ne reflekti\u011das en realo \u2013 la aliaj lingvoj (krom regionaj en difinita tereno kaj ekz. la sveda en Finnlando, kaj iafoje najbara en landlima regiono) praktike ne estas instruataj en edukaj programoj de elementa kaj meza instruado. Tio estas klara manko koncerne postulon de diversigo kaj de rekono de egaleco de lingvoj.<\/p>\n\n\n\n

                            Se oni argumentas, ke tiuj kaj ne aliaj lingvoj estas elektataj kiel dua fremda lingvo fare de lernantoj libervole, sub socia premo a\u016d modo, a\u016d ke mankas instruistoj de aliaj lingvoj \u2013 oni ka\u015das la kapon en la sablon, kaj ne praktikas konscian, e\u016dropaskalan politikon de diverseco.<\/p>\n\n\n\n

                            \u0108e tia aliro devas esti reviziita la elekto de dua fremda lingvo en politiko de lerneja edukado. Oni devas atenti la tiel nomatajn maloftajn lingvojn, t.e. relative rare alproprigatajn. La gamo da elekteblaj lingvoj devus esti radikale pliigita, \u0109ar lernado de malofta lingvo ligi\u011das kun pli profunda eniro en la komunumon \u011din uzantan, kio ekstreme plimultigas interkulturajn kompetentecojn, multe pli ol, ekzemple, la nuntempe universala en E\u016dropo lernado de la angla por pure komunikaj celoj.<\/p>\n\n\n\n

                            Pli vasta gamo de fremdaj lingvoj en la socio signife pliigas plurlingvismon kaj interkulturecon de la socio. La socio kiel tuto akiras pli lar\u011dan aliron al aliaj lingvokulturaj etnoj, kaj per la fenomeno de kultura difuzo, la orienti\u011do pri aliaj kulturoj kaj pozitiva sinteno al ili disvasti\u011das sur la tutan socion.<\/p>\n\n\n\n

                            (3)<\/p>\n\n\n\n

                            Grava premiso de la politiko de la Konsilio de E\u016dropo kaj CEFR estas la konvinko, ke lernado de fremda lingvo neeviteble enkondukas la lernanton en la kulturon de la komunumo, por kiu \u011di estas etna lingvo. Dume, en la kampo de kulturo, sur \u0109iuj \u015dtupoj de lingvokono (\u011dis la plej alta C2 inkluzive), la lernanto estas devigata alproprigi eventuale socilingvistikajn kaj idiomajn diferencojn de koncerna lingvo rilate al la propra a\u016d aliaj lernataj, kaj adekvate ilin uzi. Revenante al la difinoj en \u0108apitro I, \u011di estas interkulturismo malaltnivela (komunika) sen ia ajn enprofundi\u011do en striktasencan kulturon (kp. mez- kaj altnivela interkultureco).<\/p>\n\n\n\n

                            Tio tutcerte ne sufi\u0109as por paroli pri plurkultureco kaj plurkultura, des pli interkultura kompetenteco. Kogne, tio \u0109i estas elementoj gravaj en komunikado, ili permesas sufi\u0109e \u011duste sin movi en la lernata lingvo, sed \u0109i tio ankora\u016d ne estas lernado pri la kulturo kreskinta surbaze de difinita lingvo. Estas doma\u011de, ke la prilaboritaj normoj de la niveloj de kultura kompetenteco kaj instruprogramoj ne pasas e\u0109 sur niveloj C1-C2 ekster komunikajn kapablojn. Tio kontra\u016ddiras la rekomendojn kaj atendojn esprimitajn en la dokumentoj de la Konsilio de E\u016dropo en la kampo de kulturo kaj interkulturismo.<\/span><\/p>\n\n\n\n

                            En tiu \u0109i situacio stari\u011das fundamenta demando: kion la\u016denhave kaj la\u016defike signifas interkultureco kaj ekkono de alia kulturo per lernado de lingvo?<\/p>\n\n\n\n

                            Ekzemple \u0109u alproprigo de interlingvo kiel la angla estu kombinata kun ekkono, almena\u016d sur la meza nivelo, de la kulturo de denaskaj anglalingvanoj? De kiuj? El Anglio? El Usono? El A\u016dstralio? Kaj kio pri kulturoj bazitaj sur aliaj e\u016dropaj lingvoj? Sen lerni la lingvon de alia kulturo, la\u016d difino, oni e\u0109 ne povas paroli pri interkulturismo malaltnivela (komunika) rilate al tiu \u0109i kulturo. Perado rilate al kulturo per la angla sur superkomunika nivelo (t.e. meza kaj\/a\u016d alta) povas foje doni iom da orienti\u011do en okazo de longeda\u016dra kontakto kun personoj el difinita neanglalingva lingvokultura etno, kondi\u0109e ke ili bone parolas la anglan. Tamen tio ne estas situacioj anta\u016dviditaj en lernejaj instruprogramoj. Tial efektivigata eduka politiko en la kampo de fremdaj lingvoj estas surda al alia kulturo en la strikta senco<\/span>.<\/p>\n\n\n\n

                            Paradokse, akiri scion pri alia kulturo sur meza a\u016d alta nivelo ne postulas bonan konon de iu ajn fremda lingvo. Por interesatoj sufi\u0109as tradukoj en la denaskan lingvon.<\/p>\n\n\n\n

                            Tute alia situacio ekestas en la kazo de fremda lingvo, kiu ne rolas kiel interlingvo tute\u016dropa. \u011cia lernado havas praktikan signifon en kontaktoj kun personoj el lingvokulturaj etnoj uzantaj tian lingvon, t.e. kun \u011diaj denaskaj parolantoj. Lernado de tia lingvo havas pli profundan signifon, se \u011di estas kombinita kun pli profunda eniro en la kulturon asociitan kun \u0109i tiu lingvo (mi flankenlasas la pure komunikan bezonon de servoj a\u016d kontaktoj kun personoj parolantaj difinitan fremdan lingvon). \u0108i tio estas stimulo por kombini lernadon de tia lingvo kun samtempa pli profunda ekkono de la kulturo.<\/p>\n\n\n\n

                            Denove paradokse, la\u016d tiu \u0109i perspektivo, lernado de fremda lingvo ne plenumanta rolon de interlingvo devus esti celita al pli alta kultura nivelo ol lernado de la unua fremda lingvo, kiu praktike estas la angla kiel interlingvo<\/span>.<\/p>\n\n\n\n

                            (4)<\/p>\n\n\n\n

                            CEFR rekonas la atingon de plurlingveco, t.e. plurlingvaj kompetentecoj, fare de persono jam sur la malplej alta nivelo A1 a\u016d e\u0109 pli malalta. Tamen el la vidpunkto de komunikado a\u016d akiro de lingvokapabloj A1-nivelo estas absolute nesufi\u0109a, praktike neebliganta ajnajn pozitivajn komunikajn efikojn. Fakte, \u011di respondas pli-malpli al parkerigo kun ioma kompreno de unupa\u011da dialogo. Tia nivelo ne permesas aktive partopreni en komunika procezo kun alilingva persono.<\/p>\n\n\n\n

                            Pro tio en la difinoj koncernantaj plurlingvismon enhavataj en \u0108apitro I estas enkondukita minimuma nivelo B1+ a\u016d B2 por ekrigardi personon kiel plurlingvan<\/span>. Oni povas tiam paroli pri plurlingveco (en la senco de regataj lingvoj) de iu persono respektive sur nivelo B1+, B2, C1, C2. Ekzemple en la kadro de plurlingvismo je nivelo C1 povas aperi nur 2 lingvoj (la sola denaska kaj unu fremda) dum je nivelo B1+ ekzemple 4, en tiuj 3 nedenaskaj.<\/p>\n\n\n\n

                            En kazo de plurlingvismo de socio kiel tuto oni povas simile mezuri la nivelon de plurlingvismo kaj rilate la nombron de la lingvoj kaj la nivelon de ilia alproprigo.<\/p>\n\n\n\n

                            (5)<\/p>\n\n\n\n

                            Plurkulturismo estas la\u016d CEFR difinita malsame ol en la terminoj de \u0108apitro I \u2013 \u011di havas identecan karakteron, nome:<\/p>\n\n\n\n

                            Plurkulturismo<\/strong> \u2013 fenomeno rilatanta al persono plurkultura, se li volas (scipovas) identigi sin kun almena\u016d du kulturoj bazitaj sur malsamaj lingvoj (du lingvokulturaj etnoj). Tia aliro al plurkulturismo respondas al la nocio de dukulturismo difinita en \u0108apitro I. \u0108i tio estas grava rimarko, \u0109ar identeca aliro al plurkulturismo estas interne nekohera, kontra\u016da al aliaj terminoj uzataj de CEFR<\/span>. Anta\u016d \u0109io \u011di ne estas paralela al la difino de plurlingvismo (tre malproksima de tia grado de ankri\u011do en la alia lingvo). Tamen \u011di estas kohera kun la koncepto de dulingvismo (t.e. du a\u016d pli da denaskaj lingvoj).<\/p>\n\n\n\n

                            (6)<\/p>\n\n\n\n

                            Nepravigebla premiso estas la kredo, ke ellerno de fremda lingvo implicas ekkonon de \u011dia kulturo, kaj tio siavice neeviteble kondukas al malfermiteco al la Aliulo kaj pozitiva sinteno al li. Malfermiteco al la Aliulo (fremdulo) estas multe pli komplika afero, dependa de multaj aliaj, ofte pli gravaj faktoroj ol alproprigo de lia lingvo.<\/p>\n\n\n\n

                            Ekzemple nurnura, e\u0109 efika komunikado en fremda lingvo kun persono ne apartenanta al la sama kultura rondo, nek implicas deziron lerni pri la kulturo de la etna lingvo de tiu persono, nek signifas malfermitecon kaj akcepton de homoj el \u0109i tiu etno. En tiu \u0109i kazo povas okazi manko de interkultura sentemo, a\u016d kun \u011dia limiteco a\u016d tutsimple kun foresto de motivado.<\/p>\n\n\n\n

                            Spite al la deklarataj kaj forte emfazataj en e\u016dropa eduka politiko postuloj kaj atendoj, la sekvaj implicoj povas okazadi, sed ne estas garantiataj, kaj do oni ne povas ilin akcepti kiel efikan solvon de la problemo:<\/p>\n\n\n\n

                                  lernado                             ka\u016dzas ekkonon                    ka\u016dzas toleremon
                                  de fremda            \u2192<\/strong>        de la kulturo              \u2192<\/strong>        de alieco pro
                                  lingvo                               de ties uzantoj                       kulturaj difeencoj<\/p>\n\n\n\n

                            kaj simile:<\/p>\n\n\n\n

                                                                           implicas                                 implikcas interkulturan
                                  plurlingvismo      \u2192       interkulturismon        \u2192       malfermitecon
                                                                           superkomunikan                  (akcepton de alieco)<\/p>\n\n\n\n

                            \u0108i tiuj premisoj ne estas veraj nek individue nek socie.Tio \u015dajnas esti nur belsonaj, sed iluziaj sloganoj.<\/p>\n\n\n\n

                              \n
                            1. Finaj konsideroj<\/mark><\/span><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                              Plurlingvismo estas ne nur kaj ne \u0109efe afero de interetna komunikado. Kun \u0109i tiu temo ligi\u011das multaj signifoplenaj problemoj, interalie:<\/p>\n\n\n\n

                                \n
                              1. lernado de fremda lingvo kiel faktoro de mensa disvolvi\u011do de individuo, inkluzive de kogna potencialo kaj ne\u016drona disvolvi\u011do de la cerbo \u2013 kio havas signifon transpa\u015dantan malproksimen ekster la akiro de lingvaj kompetentecoj kiel tiaj,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
                              2. ri\u0109igo de la kultura kaj socia kapitalo de individuo kaj komunumo,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
                              3. pli lar\u011da aliro al scio kaj al akirado de kapabloj nemalhaveblaj en socia, profesia ktp. vivo,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
                              4. pli bonaj ebloj kaj vivnivelo kaj anka\u016d kunvivado en lingve kaj kulture diversigita E\u016dropo kaj en tutglobi\u011danta mondo,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
                              5. disvolvi\u011do de profesia kariero, enspezaj kaj turismaj efikoj.<\/mark><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                                Konsiderante la efikon de lernado de fremda lingvo sur la cerban disvolvi\u011don, valoras rimarki du sociajn grupojn, preska\u016d tute ignoratajn en la aspekto de fremdlingvo-lernado kaj plurlingvismo.<\/p>\n\n\n\n

                                La unua estas personoj en emerita a\u011do<\/span>. En ilia kazo la lernado de fremda lingvo (nepre nova, \u011dis nun nekonata) pozitive efikas per bremsado de ne\u016drona degenero en la cerbo kaj prokrastas la maljuni\u011dajn procezojn, disvolvi\u011don de demenco<\/span> ktp. Krome \u011di estas bonega aktivado pleniganta la liberan tempon. Da homoj en \u0109i tiu a\u011do en la maljuni\u011danta E\u016dropo (kaj ne nur) estas jam kelkdek procentoj. Do \u011di estas grandega celgrupo.<\/p>\n\n\n\n

                                La dua grupo inkluzivas infanojn kaj geadoleskantojn sub intelekta normo<\/span>, t.e. kun reduktitaj intelektaj kapabloj (71-90 en la inteligenteca kvocienta skalo) a\u016d kun intelekta handikapo en milda grado (55-70 en la inteligenteca kvocienta skalo). Da unuaj estas en la socioj 15-20%<\/span>, da duaj, \u0109irka\u016d 2%. Kaj \u0109i tie ekestas fundamenta problemo. En la praktiko, en la nuna instrumodelo, \u0109i tiuj gejunuloj ne havas \u015dancon lerni e\u0109 unu etnan fremdan lingvon almena\u016d sur B1-nivelo<\/span>. Ajna fremda lingvo, inkluzive de la komune postulata angla, estas simple tro malfacila. \u0108i tio ne nur kondukas al ekskludo de tiuj personoj el interetna cirkulado<\/span>, sed anka\u016d, pro etaj rezultoj de teda lernado, ne alportas aparte gravan por ili ne\u016dronan disvolvi\u011don de la cerbo. \u0108e intelektaj neplenkapabluloj \u011di ekskludas \u0109i tiun sferon el la politiko de inkluziveco.<\/span><\/p>\n\n\n\n

                                Se temas pri \u0109i tiu grupo, troveblas du solvoj. La unua estas \u015dan\u011di la tradician lernejan instrumodelon (2-3 fojojn semajne po 1 lernohoro) al modelo forte subtenata de kunestado kun sama\u011duloj en difinita lingvokomunumo (ekz. po almena\u016d 2 semajnoj \u0109iujare). La dua, pli facila organize kaj finance, estas lernado de multe pli simpla fremda lingvo ol lingvo etna \u2014 nuntempe tia lingvo estas esperanto. \u011ci povas esti la unua instruata fremda lingvo \u2014 tiam \u011dia instruado havas karakteron propede\u016dtikan, a\u016d la dua, instruata paralele \u2014 tiam \u011dia lernado havas karakteron akcelantan, t.e. plirapidigantan ne\u016dronan disvolvi\u011don kaj disvolvi\u011don de lingvaj kompetentecoj tiel rilate al la denaska lingvo kiel anka\u016d al alia fremda lingvo.<\/p>\n\n\n\n

                                Parenteze, eklerni esperanton en plia\u011deco anka\u016d estus tre konsilinde, \u0109ar \u011di estas pli facile lernebla.<\/p>\n\n\n\n

                                Plurlingvismo, interkulturismo ktp. \u2014 kiacele okupi\u011di pri tio?<\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

                                Unue, la priskribitaj \u0109i tie fenomenoj ekzistas kaj estas gravaj por individuoj kaj por socioj. Tial ili devus esti submetitaj al esplorado kaj rekono, kia estas la situacio en difinita tereno (ekz en E\u016dropo, tutmonde, en lando plurlingva, diverslingva ktp., en kondi\u0109oj de alfluo de homoj el aliaj lingvo kulturaj etnoj), en difinita tempo.<\/p>\n\n\n\n

                                Due, \u0109i tiu esplorado havas praktikan signifon por la kreado kaj efektivigo de edukaj kaj sociaj politikoj je \u015dtata kaj super\u015dtata skalo.<\/p>\n\n\n\n

                                Ni atentu \u0109i tie pri interkulturismo kaj \u011diaj defioj. Ekzistis kaj ekzistas en \u0109i tiu tereno du politikoj.<\/p>\n\n\n\n

                                La unua estas sorb-orientita \u2013 t.e. \u011di okupi\u011das pri la respondo al la demando, kiel lingve kaj kulture inkluzivi aliajn en nian kulturon kaj socian vivon. En la lerneja edukado en unuopaj landoj ekestas strukture kontra\u016ddiraj taskoj. Kiel regulo, edukado estas naciisma \u2013 la lernejo estas devigata kultivi la lingvon kaj valorojn \u015dlosilajn por propra (dominanta) kulturo, propra lingvokultura etno. Samtempe, pro lernantoj kun aliaj denaskaj lingvoj, la lernejo devas entiri ilin en sian pornacian sintenon por ili ne malofte fremdan kaj ne nepre asertatan.<\/p>\n\n\n\n

                                La dua estas penetr-orientita \u2013 t.e. kiel pli bone ekkoni aliajn kulturojn. Kiel eliri el sia kogna, mensa kaj socia postrestejo kaj bone sin senti en alilingvaj kaj alikulturaj medioj.<\/p>\n\n\n\n

                                Esti\u011das anka\u016d pli vasta rigardo al la demando de plurlingvismo ol nur fremdaj lingvoj kiel tiaj. \u011ci koncernas ekzemple:<\/p>\n\n\n\n

                                  \n
                                1. signolingvojn, ne nur en la kampo de plurlingvismo de surdmutuloj pro la neceso regi la parolan lingvon kaj la bazitan sur \u011di signolingvon, sed anka\u016d uzado de diversaj signolingvoj en interetna komunikado,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
                                2. programlingvoj \u2013 multlingveco revenas \u0109i-kaze al la areno, \u0109ar oni denove postulas de programistoj, ke ili konu multajn programlingvojn.<\/mark><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                                  Ekzemploj de edukaj defioj mankantaj en la politiko de la Konsilio de E\u016dropo kaj de CEFR.<\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

                                  Surbaze de \u0109i-supraj konsideroj aperas interalie jenaj defioj:<\/p>\n\n\n\n

                                    \n
                                  1. kiaj estas la celoj de fremdlingvo-lernado krom komunikada, ekz. disvolvi\u011do de kognaj kapabloj (cerbo), formado de porsociaj kondutoj, psikologiaj aspektoj de fremdlingvo-lernado (en okazo de sukceso a\u016d inverse: en okazo de malbonaj rezultoj),<\/mark><\/li>\n\n\n\n
                                  2. lerneja lingvo kiel lingua franca<\/em> por personoj kun malsamaj denaskaj lingvoj \u2013 aliro kaj konsekvencoj,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
                                  3. instruado de fremda lingvo al personoj kun reduktita intelekta kapablo kaj neplenkapabloj,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
                                  4. plivastigo de la gamo de fremdaj lingvoj elekteblaj far la lernanto \u2013 inkluzive de maloftaj lingvoj,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
                                  5. lerneja instrumodelo kaj efikeco \u2013 eksterlerneja edukado kaj la postuloj enprofundigi la lernanton en fremdlingvan medion.<\/mark><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                                    Se ni premisas, ke en la e\u016dropa modelo la unua fremda lingvo en edukado estas la angla kiel interlingvo, oni devas klare respondi la demandon: kian sencon havas por lernejanoj la lernado de dua fremda lingvo? La bezono de komunikado sur la superetna nivelo estas jam efektivigata de la angla. Kia do estu la funkcio de plia fremda lingvo? Ekzemple:<\/p>\n\n\n\n

                                      \n
                                    1. konati\u011do kun la kulturo kaj literaturo de la komunumo \u0109i tiun lingvon uzanta por eventuale eniri en \u011din en la estonteco profesie a\u016d vivcele?<\/mark><\/li>\n\n\n\n
                                    2. kognaj valoroj kaj plifortigo de lingvokonscio (anka\u016d en la lerneja lingvo) rezultanta el la lernado mem de fremda lingvo \u2013 \u0109u en \u0109i tiu kazo, la elekto de la dua lingvo gravas?<\/mark><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                                      Oni devas rimarki, ke en la kazo de enmigrintaj familioj, la unua kaj plej grava fremda lingvo estas \u011denerale la administra kaj lerneja lingvo de difinita lando, kiun oni aldone devas ekkoni sur kiel eble plej alta nivelo.<\/p>\n\n\n\n

                                      Kiel povas por la individuo efiki bona alproprigo de fremda lingvo \u2013 tri kazoj:<\/em><\/p>\n\n\n\n

                                      La angla kiel interlingvo \u2013 aktuale granda fenestro al granda mondo en komunikada sfero<\/span>. Per si mem ne evoluigas plurkulturismon, sed monokulturismon de superetna anglalingva etoso (\u0109efe en populara kulturo). Etoso esti civitano de globa mondo. Denaska uzanto de la angla estas privilegata  komunike, sed ne scipovante sufu\u0109e bone alian lingvon estas samtempe handikapita koncerne propran (meta)lingvan konscion kaj plurkulturismon.<\/p>\n\n\n\n

                                      Esperanto \u2013 malgranda fenestro al signifa plurkulturismo.<\/span> Etoso de respekto al kultura diverseco. Efika vojo al evoluigo de propra (meta)lingva konscio. Videble disvolvas plurlingvan potencialon.<\/p>\n\n\n\n

                                      Alia etna fremdlingvo \u2013 malfermo de la pordo al alia kujlturo pere de la ebleco enprofundi\u011di en \u011din<\/span>. Etoso de la respekto al minimume unu alia kulturo. Evoluigas (meta)lingvan konscion. Avera\u011de pli granda evoluigo de plurkultura potencialo ol kaze de nur la angla kiel interlingvo, malpli granda ol alproprigo de esperanto.<\/p>\n\n\n\n

                                       Ekzemploj de esplordefioj<\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

                                      Krom la supre prezentitaj problemoj estas multaj temoj por esploro pri plurlingvismo, interetna komunikado kaj la sinteno al la Aliuloj. Jen kelke da ili:<\/p>\n\n\n\n

                                        \n
                                      1. proponoj por mezuri la gradon de plurlingvismo kaj interkulturismo \u0109e individuoj kaj en socia skalo,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
                                      2. plurlingvismo la\u016d la instruprogramoj kaj la efektive atingataj rezultoj,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
                                      3. esploroj pri la eksterlerneja sfero \u2014 edukado ekster la lernejo, edukado universitata, lernado rilata al laborloko, plurkulturismo en “surstrataj” kontaktoj, t.e. priservado fare de personoj el ekster denaska lingvokultura etno (butikoj, bazaroj, servoj) kaj en eksterlanda turismo,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
                                      4. la temo de lingva kaj kultura distanco (en alia dimensio ol Hofstede konsideras) inter la primara lingvokultura etno kaj aliaj lingvoj\/etnoj \u2014 \u011dia influo sur efikecon de lernado de lingvo alia ol la denaska,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
                                      5. la forto de transfero inter la unua fremda lingvo kaj la postaj,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
                                      6. kiel la ekkono de difinita lingvo rilatas al la temo de interkultura malfermiteco kaj akcepto de la Aliulo \u2013 inkluzive de la intensigo de ksenofobio kaj kontra\u016denmigrintaj sintenoj, anka\u016d en la kunteksto de klimataj \u015dan\u011doj kaj demografiaj problemoj, kaj krome de labormerkataj mankoj en E\u016dropo.<\/mark><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                                        Tradukis el la pola: E. Malewicz<\/em><\/p>\n\n\n\n

                                        \n\n\n\n

                                        [1]<\/a> Ekz. en Pollando AD 2023 \u011di estas la nivelo atendata \u0109e la fino de mezlernejo rilate la 1-an fremdan lingvon. En la kazo de la 2-a oni atendas nur A2+-nivelon, kio ne sufi\u0109as por libera konversacio.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                                        A\u016dtoro: Jerzy Leyk \u2014 a\u016dgusto 2023 Multlingveco komprenata kiel uzado de pluraj lingvoj \u0109u individue, \u0109u en socia skalo, ne estas nova fenomeno. \u011ci troveblas en diversaj civilizacioj kaj geografiaj regionoj de miloj da jaroj. \u0108u \u011di estos la mediteranea baseno kiel lulilo de kelkaj civilizacioj, inkluzive de la e\u016dropa, \u0109u Afriko, \u0109u centra kaj […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-539","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pluriko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/539","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pluriko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/pluriko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pluriko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pluriko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=539"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/pluriko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/539\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":551,"href":"https:\/\/pluriko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/539\/revisions\/551"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pluriko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=539"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}