{"id":68,"date":"2023-10-08T10:35:06","date_gmt":"2023-10-08T10:35:06","guid":{"rendered":"http:\/\/pluriko.pl\/?page_id=68"},"modified":"2023-12-25T12:43:19","modified_gmt":"2023-12-25T12:43:19","slug":"donu-sancon-al-la-infano","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/pluriko.pl\/index.php\/eo\/donu-sancon-al-la-infano\/","title":{"rendered":"Donu \u015dancon al la infano"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

PRISKRIBO DE LA PROJEKTO<\/mark><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Donu \u015dancon al la infano<\/mark><\/strong><\/em> \u2013 por pli bona evoluo de la menso, lingvaj kaj komunikaj kapabloj  <\/mark><\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

La projekto “Lingva Terapio de la Menso de lernantoj kun mildaj intelektaj neplenkapabloj” estas organizita de Fonda\u0135o “Centro pri Plurlingvosmo kaj Interkultura Komunikado – PLURIKO” en specialaj bazlernejoj en kunlaboro kaj sub la superrigardo de sciencistoj-ptaktikuloj el universitatoj kaj esploraj institucioj el Bydgoszcz, Olsztyn, Pozna\u0144 kaj Varsovio.<\/p>\n\n\n\n

Projekto por unuopa klaso da\u016dras 2 jarojn, direktita estas nur al lernantoj en 4-a klaso kun mildaj intelektaj neplenkapabloj – temas pri lernantoj, kiuj estas en Pollando submetitaj al deviga lernado de fremda lingvo. La projekto konsistas el 2 interligitaj partoj: eduka kaj scienc-esplora. En la projekto partoprenas du grupoj de lernantoj: eksperimenta (lernantoj de esperanto) kaj kontrola (la ceteraj).<\/p>\n\n\n\n

\u200bEduka parto – eksperimenta grupo – kial indas partopreni?<\/p>\n\n\n\n

En la eduka parto la projekto enhavas lernadon de simpla fremda lingvo, kiu estas esperanto dum 2-jara periodo po 2 plenaj 45-minutaj lecionoj semajne gvidataj de fremdlingva instruisto (ekz. de la angla) en formo de pliaj lecionoj la\u016d speciale evoluinta kaj pruvita internacia kurso por infanoj. Krome, dum la ferioj lernantoj partoprenas restadon kun gekolegoj el aliaj landoj lernantaj esperanton a\u016d kurson gvidatan de instruisto el alia lando.<\/p>\n\n\n\n

 Estas konate ke, krom la sanstato, la plej granda baro al la kogna kaj socia funkciado de adoleskantoj, kaj poste plenkreskuloj kun intelektaj neplenkapabloj, estas la nivelo de evoluo de ilia menso, kaj precipe la denseco de ne\u016dralaj ligoj en la cerbo. \u0108iu, e\u0109 malgranda plii\u011do en \u0109i tiu nivelo estas ege utila por ili kaj faciligas ilian funkciadon poste. \u011cenerale, oni trovis, ke por infanoj, adoleskantoj kaj homoj en emeriti\u011da\u011do, lernado de fremdaj lingvoj havas tre pozitivan efikon je cerba disvolvi\u011do. Beda\u016drinde, por homoj kun intelektaj neplenkapabloj lernado de plej ofte instruataj fremdaj lingvoj (ekz. la angla) en la lerneja re\u011dimo ne donas kompareblajn rezultojn. La kialo estas la komplekseco de \u0109i tiuj lingvoj, kiu signife malhelpas ilian akiron kaj ka\u016dzas ke la progreso en lernado kaj la evoluo de ne\u016dralaj ligoj en la cerbo rezulte de lernado de tia fremda lingvo estas tre ofte neglektinda.<\/p>\n\n\n\n

Atingoj de infanoj kun intelektaj neplenkapabloj \u0109e la fino de lerneja edukado en uzado de fremda lingvo (ekz. la angla) estas do malaltaj – tio rezultas el tio, ke la utileco lerni \u011din estas en ilia vivo foje malgranda, iluzia, kaj la klopodo farita povas esti frustra kaj malkura\u011diga.  Do indas ser\u0109i \u015dancojn por plibonigi la menson de la infano rilate \u011deneralajn lingvajn kaj komunikajn kapablojn (anka\u016d rilate al la gepatra lingvo\/lerneja lingvo) alimaniere – tia solvo estas, ekzemple, lernado de simpla sed efika komunika lingvo esperanto .<\/p>\n\n\n\n

Esploroj faritaj en diversaj landoj montras, ke lernado de esperanto plibonigas la scipovon de lernantoj en la gepatra lingvo kaj la deviga fremda lingvo je \u0109irka\u016d 20-25%.<\/strong>Aparte utila efiko de lernado de esperanto estis observita \u0109e infanoj kun reduktitaj intelektaj kapabloj. Tial estas racie supozi, ke lernado de esperanto far\u00a0ili efikos\u00a0per pli bona cerba evoluo – kontribuos ne nur al la evoluo de iliaj kompetentecoj kaj lingvokapabloj, sed anka\u016d al la plibonigo de socia komunikado, kognaj funkcioj kaj la nivelo de \u011denerala inteligenteco.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

En tiu kunteksto lernado de esperanto havas anta\u016d \u0109io terapian celon kaj karakteron – <\/strong>la lingvo mem estas ilo en tiu \u0109i terapio. La kapablo uzi almena\u016d unu fremdan lingvon praktike estas plia efiko. \u0108i tiu speco de mensa terapio donas efikojn en pluraj dimensioj:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. disvolvi\u011do de komunikado kaj sociaj kapabloj – plibonigo de la uzado de la gepatra lingvo kaj la lingvo de lerneja edukado (se malsama, ekz. \u0109e enmigrintaj infanoj) kaj plibonigo de la procezo de lernado de deviga fremda lingvo,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
  2. evoluo de kognaj funkcioj – pli bona ekkono kaj kompreno de la \u0109irka\u016da mondo, kaj tiel plibonigo de lernejaj lernadrezultoj,<\/mark><\/li>\n\n\n\n
  3. psikologiaj aspektoj – pliigo de la memestimo de la studento, kura\u011do en komunikado kun aliaj, kontento pri lernrezultoj.<\/mark><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    \u0108ar lernado esperanton estas traktata en la projekto kiel terapio, <\/strong>akiro de la atendataj rezultoj postulas diligenton, regulecon, persistemon, enga\u011di\u011don  kaj iom da penado flanke de la lernanto, kaj flanke de la gepatroj\/gardantoj por instigi la infanon aktive partopreni en la lernado – <\/strong>ja ii estas tiuj kiuj respondecas pri la partopreno de la infano en tia projekto. Infano en \u0109i tiu a\u011do kaj kun tia neplenkapablo eble ne komprenas la signifon, sencon kaj celon de tiu \u0109i lernado. Samkiel en la kazo de aliaj terapioj (pri kiuj, kompreneble, la infano ne decidas) kaj lernado de aliaj studobjektoj.<\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Scienca kaj esplora parto (analizo de efikoj) – celo, amplekso,  agadoj<\/p>\n\n\n\n

    Sciencaj kaj esploraj agadoj kiel parto de la projekto konsistas el diversaj mezuradoj. Ili estas samaj por lernantoj de la eksperimenta kaj kontrola grupo. En la eksperimenta grupo aldoni\u011das nur pritaksado de la nivelo de la posedo de esperanto je la fino kaj komparo kun la nivelo de regado de deviga fremda lingvo.<\/p>\n\n\n\n

    La unua grupo de mezuradoj koncernas taksadon de la progreso de lingvaj kaj komunikaj kompetencoj de lernantoj <\/strong><\/em>\u2013  \u011di estas farata surbaze de:<\/p>\n\n\n\n

      \n
    1. rakonto en la lingvo de la lerneja edukado kaj la fremda, kion la studento vidas en la bildo kun sceno el la hejma vivo –<\/mark>\u00a0individua renkonti\u011do kun la lernanto<\/mark>\u00a0– da\u016dras \u0109irka\u016d 15-20 minutojn;<\/mark><\/li>\n\n\n\n
    2. respondoj en la lingvo de la lerneja edukado al simplaj demandoj, kiuj ne postulas apartan preparon de la studento pri \u011deneralaj lingvokapabloj (predispozicioj) –\u00a0<\/mark>grupa kunveno kun lernantoj<\/mark>\u00a0– da\u016dras \u0109irka\u016d 35-40 minutojn;<\/mark><\/li>\n\n\n\n
    3. kompletigo de observfolioj koncerne lingvokondutojn de la lernanto f<\/mark>ar la instruistoj <\/mark>de \u0109iuj koncernaj lingvoj\u00a0– da\u016dras \u0109irka\u016d 15-20 minutojn per unuopa lingvo.<\/mark><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

      \u0108iuj materialoj estas speciale adaptitaj al la eblecoj de lernantoj de 4-a grado kun mildaj intelektaj neplenkapabloj.<\/p>\n\n\n\n

      La dua grupo de mezuradoj koncernas taksadon de la progreso en kognaj funkcioj, socia konduto kaj cerba evoluo de la lernanto <\/strong><\/em>kun kiuj lingvolernado diversmaniere rilatas. La demando estas kiel kaj kiomgrade?<\/p>\n\n\n\n

      Taksoj estas farataj de specialistoj surbaze de normaj diagnozaj testoj uzataj en Psikologiaj kaj Pedagogiaj Konsilaj Centroj, ekz. en ekzamenadoj por eldoni atestilon pri la bezono de speciala edukado:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      1. ABAS-3 – ilo por taksi adaptan konduton, t.e. la evoluon de kognaj kaj sociaj funkcioj de la lernanto – konsistas en plenigo de formularoj aparte far la gepatro\/kuratoro kaj de la edukisto\u00a0<\/mark>sen enga\u011di\u00a0la lernanton<\/mark>\u00a0– da\u016dras \u0109irka\u016d 20-30 minutojn;<\/mark><\/li>\n\n\n\n
      2. IDS-2 – ilo por taksi la emocian kaj socian sferon –\u00a0<\/mark>individue kun la lernanto<\/mark>\u00a0– da\u016dras \u0109irka\u016d 20 minutojn;<\/mark><\/li>\n\n\n\n
      3. testo pri inteligenteco SB5 (Stanford-Binet 5) – <\/mark>individua por la lernanto<\/mark> – tiucele, la organizanto petas la la koncernan Psikologian-Pedagogian Konsilado-Centron testi lernantojn per \u0109i tiu testo enkadre de la epsloroj por eldoni atestilon pri handikapoj por la 2-a etapo de lerneja edukado (je la fino de 3-a klasoj) kiel parto de deviga proceduro – sen mankas \u011duste tiu testo por lernanto, \u011di estos farita kiel parto de la projekto;<\/mark><\/li>\n\n\n\n
      4. mezurado de elektitaj parametroj de cerba evoluo kun magneta resonanca bildigo – \u011di estas uzata por mezuri \u015dan\u011dojn en la dikeco de la kortekso kaj la denseco de ne\u016dralaj ligoj en areoj rilataj al parolado kaj lingvo – <\/mark>individue kun la lernanto<\/mark>\u00a0– da\u016dras \u0109irka\u016d 20-30 minutojn.<\/mark><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

        Kompletiga en la eksperimenta grupo estas:<\/p>\n\n\n\n

          \n
        1. enketo pri la atendoj kaj graveco de la projekto el la perspektivo de gepatroj – <\/mark>fokusgrupa studo kun\u00a0gepatroj\/gardantoj<\/mark> de la lernantoj de esperanto.<\/mark><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

          Enkadre de la projekto, gepatroj\/kuratoroj estas petitaj kompletigi la enketilon Profilo de la Lernanto<\/em>, kiu estas uzata por determini individuajn faktorojn kiuj povas influi la evoluon de la kompetentecoj kaj kapabloj de la lernanto en la projekto. Krome ili estas petataj konsenti, ke la lernejo provizas esploristojn per la deviga por la lernejo Individua Eduk-Terapia Programo kaj la Multaspekta Funkcia Pritakso de la Nivelo de la Lernanto.<\/p>\n\n\n\n

          La supre menciitaj agadoj estas farataj komence de la 4-a klaso, kaj post 2 jaroj ripetitaj sur la sama materialo, por ke oni povu kompari la progreson kaj \u015dan\u011dojn \u0109e la lernanto. <\/p>\n\n\n\n

          En la eksperimenta grupo aldone estas realigata la tasko n-o 1 (rakonto pri la bildo) kaj n-o 3 (kompletigo de observfolioj<\/mark> koncerne lingvokondutojn<\/mark>) – post la unua kaj dua jaro de lernado. Anka\u016d<\/mark> post du jaroj okazas simpla ekzamenado pri akiritaj lingvaj kompetencoj en esperanto kaj en la instruata fremda lingvo surbaze de samaj taskoj. <\/p>\n\n\n\n

          \u0108i-rilate la projekto estas unika tutmonde, \u0109<\/mark>ar la scienco ne jam sias tion.<\/p>\n\n\n\n

          \u200bPartopreno de studento en kontrolgrupo – kial indas?<\/p>\n\n\n\n

          La lernantoj el la kontrolgrupo ne partoprenas esperanto lecionojn. Ilia evoluo tamen estas submetata al la sama takso kaj mezurado komence kaj fine de la 2-jara periodo en la sferoj por kiuj konsento de gepatra\/kuratoro estas donita – samkiel en la kazo de lernantoj en la eksperimenta grupo.<\/p>\n\n\n\n

          Establo de kontrolgrupo estas necesa el la esplora vidpunkto: \u011di ebligas kontroli la efikojn de la eksperimento komparante amba\u016d<\/mark> grupojn de la lernantoj.<\/p>\n\n\n\n

          Praktike ne \u0109iuj  lernantoj de la 4-a klaso kaj ties gepatroj decidas lerni esperanton kiel aldonan fakon. Tamen nenio malhelpas aliajn studentojn partopreni en la projekto kiel membroj de la kontrolgrupo. \u0108i tio ne estas plia \u015dar\u011do por ili.<\/p>\n\n\n\n

          La avanta\u011doj enskribi infanon en \u0109i tiun grupon estas multnombraj – \u0109efe por gepatroj\/kuratoroj kaj edukistoj, \u0109ar tio permesas kapti la evoluan potencialon de la lernanto kaj utiligi \u0109i tiun scion en la procezo de edukado.<\/p>\n\n\n\n

          \u200b\u200bKondi\u0109oj de partopreno<\/p>\n\n\n\n

          Partopreno de la infano kaj ties gepatro\/kuratoro en la projekto estas tute libervola kaj senpaga. Subskribante la informformularon, la gepatro\/la\u016dle\u011da kuratoro konsentas pri la partopreno de la infano en \u011di. En ajna momento, li povas rezigni de partopreno entute a\u016d en specifa amplekso, sen doni ajnan kialon kaj sen ajnaj negativaj sekvoj.<\/p>\n\n\n\n

          \u200bAvanta\u011doj kaj malavanta\u011doj de partopreno en esplorado<\/p>\n\n\n\n

          La avanta\u011doj de partopreno en la projekto estis prezentitaj pli detale supre. <\/p>\n\n\n\n

          Krome, en la kazo de lernantoj en amba\u016d grupoj, iliaj gepatroj\/kuratoroj ricevas informojn kolektitajn dum la projekto pri la evoluo de sia infano en la esploritaj areoj, inkluzive de \u011diaj fortoj kaj malfortoj el la eduka perspektivo. Estas la eventuala decido de la gepatro\/gardanto provizi \u0109i tiujn informojn al instruistoj, specialaj pedagogoj kaj psikologoj. La Fonda\u0135o ne provizas tiujn informojn pri individuaj lernantoj al la lerneja administrado – nur sumaj informoj pri la rezultoj de esplorado.<\/p>\n\n\n\n

          Ne ekzistas iuj apartaj gravaj \u011denoj por infanoj kaj iliaj gepatroj\/gardantoj.<\/p>\n\n\n\n

                  Por lernantoj el la eksperimenta grupo estas organizata kunfinancado de 7-10 tagaj restado kun eksterlandaj lernantoj de esperanto a\u016d<\/mark> kurso gvidataj far eksterlanda instruisto. Por lernantoj el la kontrolgrupo financa kontentigo dependa de la amplekso de taksado.<\/p>\n\n\n\n

          \u0108i tiuj kostoj estas plene kovrataj de la Fonda\u0135o.<\/p>\n\n\n\n

          Protekto de datumoj<\/p>\n\n\n\n

          \u0108i<\/strong>uj akiritaj datumoj estas submetitaj al la reguloj de profesia sekreto<\/strong>, inkluzive de aparte gravaj personaj datumoj (Artikolo 9 de la GDPR) koncerne la neplenkapabloj de la partoprenanto en la projekto. \u0108iuj membroj de la esplorteamo estas ligitaj per konfidenco. La \u011deneralaj rezultoj de la esplorado povas esti la temo de publikigo, sed la identeco de la homoj partoprenantaj en la projekto restos rezervita kaj ne estos publika.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Decembro 2022<\/em><\/p>\n\n\n\n

          \u200bEllaboro:<\/em><\/p>\n\n\n\n

                  dr Jerzy Leyk, Fundacja \u201eO\u015brodek Plurlingwizmu i Komunikacji Mi\u0119dzykulturowej \u2013 PLURIKO\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

          Konsultoj kaj kunlaboro:<\/em><\/p>\n\n\n\n

          Universitato de Adam Mickiewicz en Pozna\u0144, Instituto de Etnolingvistiko<\/em><\/p>\n\n\n\n

                  prof. UAM dr hab. Ilona Koutny, Interlingvistikaj Studoj<\/em><\/p>\n\n\n\n

          Universitato de Kazimierz Wielki en Bydgoszcz, Fakultato de Psikologio<\/em><\/p>\n\n\n\n

                  prof. UKW, d-ro Ludmi\u0142a Zaj\u0105c-Lamparska, Fako pri Homa Disvolva Psikologio<\/em><\/p>\n\n\n\n

                  d-ro Ma\u0142gorzata W\u00f3jtowicz-Szefler, Fako pri Homa Disvolva Psikologio<\/em><\/p>\n\n\n\n

          Universitato de Varmio kaj Mazury en Olsztyn, Fakultato de Sociaj Sciencoj<\/em><\/p>\n\n\n\n

                  prof. UWM, d-ro hab. Agnieszka \u017byta, Sekcio de Speciala Eduko kaj Rehabilitado<\/em><\/p>\n\n\n\n

          Universitato de Varsovio, Fakultato de Pedagogio<\/em><\/p>\n\n\n\n

                  d-ro Katarzyna Brzosko-Barratt, Sekcio pri Frua Eduko kaj Instruista Trejnado<\/em><\/p>\n\n\n\n

                  d-ro Joanna Dobkowska, Sekcio de Frua Eduko kaj Instruista Trejnado<\/em><\/p>\n\n\n\n

                  d-ro Monika Skura, Sekcio de Integri\u011do, Inkludo kaj Socia Eduko<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          PRISKRIBO DE LA PROJEKTO Donu \u015dancon al la infano \u2013 por pli bona evoluo de la menso, lingvaj kaj komunikaj kapabloj   La projekto “Lingva Terapio de la Menso de lernantoj kun mildaj intelektaj neplenkapabloj” estas organizita de Fonda\u0135o “Centro pri Plurlingvosmo kaj Interkultura Komunikado – PLURIKO” en specialaj bazlernejoj en kunlaboro kaj sub la […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-68","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pluriko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/68","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pluriko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/pluriko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pluriko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pluriko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=68"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/pluriko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/68\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":452,"href":"https:\/\/pluriko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/68\/revisions\/452"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pluriko.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=68"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}